Azərbaycan millisində ən uzunmüddətli və ən çox müzakirəyə çıxarılan və tənqid edilən əcnəbi məşqçi Berti Foqts olub.

Onun dövründə komanda 71 oyun keçirib.

Bu, yığma tarixində ən uzun məşqçi mərhələlərindən biridir. 15 qələbə, 22 heç-heçə və 34 məğlubiyyət qeydə alınıb.

Eyni zamanda Foqtsun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan FIFA reytinqində tarixinin ən yüksək mövqeyinə yüksəlib.

Robert Prosineçki dövründə isə müəyyən oyunlarda daha rəqabətqabiliyyətli görüntü diqqət çəkib. 23 oyunda 6 qələbə, 6 heç-heçə və 11 məğlubiyyət qeydə alınıb.

Canni De Byazi 2020–2023-cü illərdə 39 oyunda 10 qələbə, 8 heç-heçə və 21 məğlubiyyət əldə edib.

Nikola Yurçeviçin dövrü isə daha qısa olub: 10 oyunda 1 qələbə, 2 heç-heçə və 7 məğlubiyyət.

Fernando Santosun Azərbaycan millisindəki mərhələsi isə 11 oyunda qələbəsiz başa çatıb: 2 heç-heçə və 9 məğlubiyyət.
Azərbaycan millisinin tarixində yerli məşqçilər xüsusi yer tutur.

Ələkbər Məmmədov qısa müddətdə 4 oyunda 3 qələbə və 1 heç-heçə ilə 75 faizlik göstəriciyə sahib olub.

Bu, statistik baxımdan bütün məşqçilər arasında ən yüksək göstəricilərdən biridir, lakin oyun sayının az olduğunu nəzərə almaq lazımdır.

Vaqif Sadıqov müxtəlif dövrlərdə milliyə rəhbərlik edən və uzun müddət Azərbaycan futbolunun əsas simalarından biri olan məşqçilərdəndir.

Şahin Diniyev, Əsgər Abdullayev, Qurban Qurbanov və Arif Əsədov da milli komandada baş məşqçi postunda çalışan yerli mütəxəssislər sırasında yer alırlar.

Xüsusilə Qurban Qurbanovun 2018-ci il mərhələsi ayrıca qeyd olunmalıdır. Milli həmin dövrdə 12 oyunda 4 qələbə, 5 heç-heçə və 3 məğlubiyyət əldə edib. Bu, 33,3 faizlik qələbə göstəricisidir.

Arif Əsədovun müvəqqəti baş məşqçi kimi 2024-cü ildə keçirdiyi 4 oyunda 2 qələbə, 1 heç-heçə və 1 məğlubiyyət alması da statistik baxımdan diqqətçəkən göstəricidir.

Azərbaycan futbolunun milli səviyyədə tarixində bəzi nəticələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

2016-cı ildə San Marinoya qarşı 1:0 hesablı qələbə, Norveçlə 0:0 heç-heçə və Çexiya ilə 0:0 heç-heçə kimi nəticələr komandanın özündən daha güclü hesab olunan rəqiblərə qarşı xal qazana bildiyini göstərən oyunlar sırasında qeyd olunur.

2017-ci ildə Azərbaycan Almaniya ilə Bakıda 1:4 hesabı ilə uduzsa da, oyunun müəyyən mərhələlərində rəqabət göstərə bilmişdi.

2018-ci ildə Qurban Qurbanovun rəhbərliyi altında UEFA Millətlər Liqasında Azərbaycan Slovakiya üzərində səfərdə 2:1 hesablı qələbə qazandı,

Belarusla səfərdə 0:0, Belarusla evdə 2:0 nəticələri əldə etdi və qrupda 10 xal topladı. AFFA-nın rəsmi nəticələrində həmin kampaniya 3 qələbə, 1 heç-heçə və 2 məğlubiyyət kimi göstərilir.

Son illərin ən diqqətçəkən nəticələrindən biri isə 2026-cı ildə Ayxan Abbasovun rəhbərliyi altında FIFA Series çərçivəsində Sent-Lüsiyaya qarşı 6:1 hesablı qələbədir.

Bu nəticə Azərbaycan millisinin tarixində ən böyük hesablı qələbə kimi qeyd olunur. Komanda daha sonra Syerra-Leone üzərində penaltilər seriyasında qalib gələrək turnirin çempionu olub.

Ayxan Abbasovun milli komandaya gəlişi əvvəlki məşqçi mərhələlərindən fərqli bir kontekstdə baş verdi.

O, Fernando Santosun istefasından sonra əvvəlcə müvəqqəti olaraq komandaya rəhbərlik etdi və daha sonra baş məşqçi kimi təsdiqləndi. AFFA-nın hazırkı rəsmi məlumatında da Abbasov baş məşqçi kimi göstərilir.

Onun milli komandadakı ilk ciddi göstəricilərindən biri Ukrayna ilə oyunda 1:1 hesablı heç-heçə idi. Daha sonra Fransa ilə iki oyunda məğlubiyyətlər gəldi.

Bu nəticələrdən sonra komanda 2026-cı ildə FIFA Series turnirində Sent-Lüsiyanı 6:1 hesabı ilə məğlub etdi və Syerra-Leone üzərində penaltilər seriyasındakı qələbə ilə turniri qazandı. ⁠

Abbasovun müsbət tərəflərindən biri yerli futbol mühitini və futbolçuların real imkanlarını yaxından tanımasıdır. O, uzun illər Azərbaycan klublarında çalışıb, “Zirə”, “Sumqayıt”, “Turan Tovuz” və “Şamaxı” kimi komandaları idarə edib.

Digər mühüm məqam futbolçulara şans verməsidir. Abbasov özü də milli komandadakı toplanışlar zamanı əsas məqsədlərindən birinin futbolçuları iş başında görmək olduğunu vurğulayıb. Malta və San Marino ilə oyunlarda heyətin geniş şəkildə dəyişdirilməsi də bu yanaşmanı göstərirdi.

Onun başqa bir müsbət cəhəti rəqibə uyğun hazırlıq yanaşmasıdır. 2026-cı ildə Malta və San Marino ilə oyunların seçilməsi də Litva və Lixtenşteyn kimi gələcək rəqiblərə müəyyən oyun xüsusiyyətləri baxımından hazırlıq məqsədi daşıyırdı. Abbasov bunu açıq şəkildə izah edib.

Ayxan Abbasovun üzərində işləməli olduğu məsələlər

Burada statistikadan emosional nəticə çıxarmaq düzgün olmaz. Abbasovun milli komandadakı mərhələsi hələ uzunmüddətli nəticə çıxarmaq üçün kifayət qədər böyük deyil.

Bununla belə, onun öz açıqlamalarında da bir neçə problem açıq şəkildə görünür.

İlk məsələ qol imkanlarının reallaşdırılmasıdır. Abbasov Malta ilə oyundan sonra hücumların məntiqi sonluğa çatdırılmasının vacibliyini, San Marino ilə oyundan sonra isə yaradılan qol vəziyyətlərindən kifayət qədər istifadə edilmədiyini bildirib. (cbcsport.az⁠)

İkinci məsələ oyunun sabitliyidir. Azərbaycan daha güclü rəqiblərlə oynayanda müəyyən epizodlarda rəqabət göstərə bilir, lakin əsas məsələ bunu 90 dəqiqə ərzində və müxtəlif səviyyəli rəqiblərə qarşı stabil şəkildə təkrarlamaqdır.

Üçüncü məsələ nəticə ilə oyun keyfiyyətinin paralel inkişafıdır. Milli komanda üçün təkcə ayrı-ayrı oyunlarda yaxşı nəticə kifayət etmir. Sistem, oyun modeli, müdafiədən hücuma keçid, hücumun son mərhələsi, standart vəziyyətlər və heyətin dərinliyi uzunmüddətli şəkildə formalaşmalıdır.

Dördüncü məsələ gənc futbolçuların milli komandaya inteqrasiyasıdır. Abbasovun yerli futbolu tanıması ona gənc oyunçuların inkişafını izləmək baxımından müəyyən üstünlük verir.

Amma bunun nəticəyə çevrilməsi üçün həmin futbolçuların klublarında davamlı oyun praktikası və milli səviyyəyə keçid mexanizmi də lazımdır.

Azərbaycan millisinin məşqçilik tarixində əsas problem yalnız “yerli, yoxsa əcnəbi məşqçi?” sualı ilə izah edilə bilməz. Statistik göstəricilər göstərir ki, həm yerli, həm də xarici məşqçilər müxtəlif dövrlərdə uğurlu və uğursuz nəticələr əldə ediblər.

Əsas məsələ daha genişdir: məşqçiyə verilən vaxt, federasiya və klub futbolunun koordinasiyası, oyunçu seçimi, futbolçuların beynəlxalq təcrübəsi, hazırlıq infrastrukturu, rəqabət səviyyəsi və milli komandanın uzunmüddətli oyun modelinin olub-olmaması.

Ayxan Abbasovun üzərində diqqətin artmasının əsas səbəblərindən biri də məhz budur: o, Azərbaycan futbolunun içindən gələn, yerli oyunçuları və yerli çempionatı tanıyan, artıq müxtəlif klublarda ciddi məşqçilik təcrübəsi toplamış bir mütəxəssisdir.

Onun qarşısındakı əsas məsələ isə ayrı-ayrı uğurlu oyunları uzunmüddətli və sabit nəticəyə çevirməkdir.

Bu baxımdan Abbasovunfəaliyyəti hazırda yekun qiymətləndirmə mərhələsində deyil. Qarşıdakı oyunlar onun komandada formalaşdırmaq istədiyi oyun modelinin, heyət seçiminin və nəticə sabitliyinin daha aydın görünməsinə imkan verəcək.

SPORTİNFO.AZ