Bilirdinizmi ki, dünya çempionatının finalında tarixdə ilk dəfə olaraq planetin iki ən futbolsevər qitəsinin çempionları qarşılaşacaq?

Bəli, Amerika Kubokunun və Avropa çempionatının hazırkı qalibləri indiyədək heç vaxt dünya çempionluğu uğrunda həlledici oyunda üz-üzə gəlməyiblər.

Amma bu qarşıdurma ilə bağlı maraqlı faktlar bununla bitmir. Maraqlıdır ki, Argentina və İspaniya milliləri dünya çempionatlarının daimi iştirakçıları olsalar da, tarixdə rəsmi oyunlarda cəmi ikinci dəfə qarşılaşacaqlar. İlk belə görüş uzaq 1966-cı ildə baş tutub.

Əslində isə bu komandaların tarixdə ikinci rəsmi oyunu dörd ay əvvəl keçirilməli idi. Martın 27-də Qətərin Lusail şəhərində yerləşən Milli Stadionda Avropa və Cənubi Amerika çempionları arasında oynanılan "Finalissima" matçı keçirilməli idi.

Argentinalılar bu turnirin ikiqat qalibi idilər, ispanlar isə onların üçüncü kuboku qazanmasına imkan verməmək niyyətində idilər.

Komandalar artıq oyuna hazırlaşırdılar, lakin martın 15-də, qarşılaşmaya 12 gün qalmış UEFA yaxınlıqda davam edən hərbi əməliyyatlara görə matçı ləğv etməli oldu.

Beləliklə, Finalissima-2026 baş tutmadı. Düz dörd ay sonra isə İspaniya və Argentina Dünya Çempionatının finalına yüksələrək öz şəxsi Finalissimalarını keçirmək imkanı qazandılar.

Amma gəlin 1966-cı ilə qayıdaq və bu komandalar arasında keçirilən yeganə rəsmi oyunun necə keçdiyinə nəzər salaq.

Həmin vaxta qədər komandalar dörd yoldaşlıq görüşündə qarşılaşmışdılar. Əgər 1952-53-cü illərdə İspaniya futbolu hələ böyük qüvvə sayılmırdısa ("Qırmızı Furiyalar" əvvəlcə Buenos-Ayresdəki "Monumental" stadionunda, sonra isə Madriddəki "Çamartin" stadionunda 0:1 hesabı ilə uduzmuşdu), 1960-cı illərin əvvəllərində artıq vəziyyət dəyişmişdi. İspanların heyətində Avropa Çempionlar Kubokunun dəfələrlə qalibi olmuş futbolçular çıxış edirdi.

Buna baxmayaraq, Avropa futbolunun tam üstünlüyü baş vermədi. 24 iyul 1960-cı ildə Argentina Buenos-Ayresdə 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. Yalnız bir il sonra ispanlar Sevilyada eyni hesabla revanş ala bildilər.

İspaniya dünya çempionatının favoritlərindən biri idi

1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Çempionatında püşk İspaniya və Argentinanı Almaniya və İsveçrə ilə birlikdə eyni qrupa saldı. Onların qarşılaşması ilk turda baş tutmalı idi və bu dəfə ispanlar açıq favorit sayılırdı.

Kağız üzərində İspaniya turnirin ən güclü heyətlərindən birinə malik idi. Hücum xəttində altıqat Avropa Çempionlar Kubokunun qalibi Pako Gento və "İnter"lə bu kuboku qazanan Xoakin Peyro çıxış edirdi. Onların arxasında isə "Qızıl top" sahibi Luis Suares Miramontes oynayırdı. Qapıda isə məşhur bask qapıçısı Xose Anxel İribar dayanırdı.

Nəhayət, İspaniya Avropa çempionu idi, Argentina isə Cənubi Amerika çempionatında yalnız bürünc medalla kifayətlənmişdi.

Argentinanın heyətindəki bütün 22 futbolçu yerli çempionatda çıxış edirdi və Avropada demək olar ki, tanınmırdı. Maraqlı faktdır ki, komandanın qapıçıları 1, 2 və 3 nömrələrini almışdılar ki, bu da sonralar tətbiq edilən əlifba sıralamasına əsaslanan nömrələmə sistemindən belə daha qeyri-adi görünürdü.

Komandaların gücünü müqayisə etməyin yeganə yolu Qitələrarası Kubok idi. Həmin illərdə Argentina klubları tez-tez İspaniyada çıxış edən futbolçularla qarşılaşırdı.

1964 və 1965-ci illərdə "İndependyente" məhz Peyro və Suaresin çıxış etdiyi "İnter"lə bu kubok uğrunda mübarizə aparmışdı. Hər iki dəfə qalib İtaliya təmsilçisi olmuşdu.

Villa Parkda sürpriz

1966-cı il iyulun 13-də komandalar Birmingemdəki "Villa Park" stadionunda meydana çıxdılar.

Hamı ispanların oyuna nəzarət edəcəyini və Argentinanın müdafiəsini tədricən yaracağını gözləyirdi. Lakin argentinalılar rəqibi təəccübləndirərək ilk dəqiqələrdən hücuma atıldılar.

"River Pleyt"də birlikdə çıxış etmiş Ermindo Oneqa, Luis Artime və Oskar Mas ardıcıl təhlükəli epizodlar yaradırdılar. Buna baxmayaraq, ilk hissə qolsuz bərabərliklə başa çatdı.

İspanlar isə əsasən kobud oyunla yadda qaldılar və bolqar hakim Dimitr Rumençev qarşıdurmanın böyüməməsi üçün xeyli çalışmalı oldu.

Fasilədən sonra da Argentina hücumlarını davam etdirdi. Artime bir neçə yüzfaizlik fürsəti boşa versə də, nəhayət 65-ci dəqiqədə hesabı açdı. Xorxe Solari cərimə meydançası boyunca ötürmə verdi və Artime yaxın məsafədən topu tora göndərdi.

Bundan sonra Luis Suares təşəbbüsü öz üzərinə götürdü. O, rəqib müdafiəsini yararaq təhlükəli vəziyyət yaratdı, lakin qapıçını keçə bilmədi. Bununla belə, növbəti hücum qolla nəticələndi. Suaresin ötürməsindən sonra yaranan qarışıqlıqda Xoakin Peyro topu qapıya yönəltdi, Argentina qapıçısı Antonio Roma isə topu yalnız öz qapısına yönləndirə bildi – 1:1.

"İnter" tandeminin əməkdaşlığı nəticə verdi.

İspanlar qələbə qolunu vurmaq üçün irəli atıldılar, lakin 79-cu dəqiqədə əks-hücum zamanı yenidən Artime fərqləndi. Bu dəfə dəqiq zərbə ilə Argentinaya qələbə qazandırdı - 2:1.

Sonrası necə oldu?

Növbəti turda ruhdan düşmüş İspaniya çətinliklə İsveçrəni məğlub etdi, daha sonra isə Almaniyaya uduzaraq turniri tərk etdi.

Argentina isə pley-off mərhələsinə yüksəldi, lakin ilk oyunda ev sahibi İngiltərə ilə qarşılaşdı. Kapitan Antonio Rattin 35-ci dəqiqədə qırmızı vərəqə aldı. On nəfərlə mübarizə aparan argentinalılar sona qədər dözsələr də, Ceff Hörstun qolundan sonra 0:1 hesabı ilə məğlub oldular.

Sonrakı illər

1966-cı ildən sonra komandalar daha 9 yoldaşlıq görüşündə qarşılaşdılar.

Bu dəfə üstünlük İspaniyada idi:

5 qələbə
2 heç-heçə
2 məğlubiyyət
Top fərqi: 16-12

2010-cu ilin sentyabrında Messi, Teves, İquain və Aqueronun qolları ilə Argentina Buenos-Ayresdə İspaniyanı 4:1 hesabı ilə darmadağın etdi.

Yeddi il sonra isə ispanlar Madriddəki "Atletiko" stadionunda daha ağır cavab verdilər – 6:1. Həmin oyunda İsko het-trik etmişdi.

İndi isə bizi yeni final gözləyir. Bu dəfə də favorit hesab olunan tərəf İspaniyadır. Lakin tarix göstərir ki, bu status Argentinanın xeyrinə işləyə bilər.

SPORTİNFO.AZ